Processorkoeler kiezen: luchtkoeling of waterkoeling?
Een processor zet een groot deel van zijn stroom om in warmte, en de koeler moet die warmte snel genoeg afvoeren. Lukt dat niet, dan verlaagt de processor zijn snelheid om zichzelf te beschermen en levert u prestaties in. Een goede koeler houdt de processor op temperatuur en doet dat bovendien zonder veel lawaai. Maar welke heeft u nodig: een luchtkoeler of waterkoeling? En hoe weet u of hij in uw systeem past? U vindt koelers en ventilatoren bij hardwarekoeling.
Hoeveel koeling heeft uw processor nodig?
Fabrikanten geven per processor een vermogen op, vaak TDP of basisvermogen genoemd, en soms een hoger maximaal vermogen bij volle belasting. Koelers vermelden op hun beurt hoeveel warmte ze kunnen afvoeren, ook in watt. Kies een koeler die ruim boven het maximale vermogen van uw processor zit. Dan draaien de ventilatoren rustiger en houdt u reserve over voor warme zomerdagen. Let ook op: niet elke processor wordt met een koeler geleverd. Vooral de snellere modellen komen vaak zonder, en dan kiest u er zelf een.
Luchtkoeling
Een luchtkoeler bestaat uit een metalen voet met heatpipes, koelvinnen en een of twee ventilatoren. De heatpipes voeren de warmte van de processor naar de vinnen, waar de ventilator haar wegblaast.
Voordelen van een luchtkoeler
- Eenvoudig, met weinig onderdelen die kunnen slijten: alleen de ventilator draait.
- Geen vloeistof in de kast en vrijwel onderhoudsvrij, op af en toe stof verwijderen na.
- Een goede torenkoeler koelt de meeste processors uitstekend.
Aandachtspunten bij luchtkoeling
Grote torenkoelers zijn hoog en zwaar. Controleer de maximale koelerhoogte van uw behuizing en kijk of de koeler niet over de geheugensloten heen hangt; hoge geheugenmodules met koelblokken kunnen dan in de weg zitten.
Waterkoeling (AIO)
Een all-in-one waterkoeler is een gesloten circuit met een pomp op de processor, twee slangen en een radiator met ventilatoren. De vloeistof neemt de warmte op en geeft die bij de radiator weer af.
Voordelen van een AIO
- Veel koelvermogen, vooral bij een radiator van 280 of 360 millimeter.
- Rondom de processor blijft ruimte vrij, wat in compacte kasten of bij hoge geheugenmodules handig is.
Aandachtspunten bij waterkoeling
De radiator moet in uw kast passen; de specificaties vertellen waar en in welke maat. Naast de ventilatoren is er een pomp, die u soms zacht hoort zoemen. Monteer de radiator bij voorkeur zo dat de pomp niet het hoogste punt van het circuit is, zodat er geen luchtbel in de pomp blijft hangen. De fabrikant geeft hiervoor aanwijzingen in de handleiding.
Welke koeler past bij welke pc?
Voor een kantoor-pc of een zuinige processor is een eenvoudige luchtkoeler genoeg. Voor een gamepc met een middenklasseprocessor is een torenkoeler met één of twee ventilatoren een sterke keuze. Bij de krachtigste processors, of als u urenlang rendert of streamt, kan een grote luchtkoeler of een AIO met een radiator van 280 of 360 millimeter het verschil maken. Meer over pc’s die lang op volle kracht draaien, leest u bij pc voor videobewerking en streaming.
Passend op socket en kast
Elke koeler noemt de sockets waarvoor montagemateriaal is meegeleverd, bijvoorbeeld AM4, AM5, LGA 1700 en LGA 1851. Controleer dat voor uw moederbord. Leg daarnaast de afmetingen naast de specificaties van uw behuizing, zowel de hoogte van een torenkoeler als de maat van een radiator.
Koelpasta en montage
Tussen processor en koeler hoort een dunne laag koelpasta, die de kleine oneffenheden tussen beide oppervlakken opvult. Veel koelers hebben die al aangebracht; anders hebt u losse koelpasta nodig. Een klodder ter grootte van een erwt in het midden is genoeg: door de druk van de koeler verspreidt hij zich vanzelf. Haalt u een koeler eraf, maak de oude pasta dan schoon met een pluisvrij doekje en breng een nieuwe laag aan.
Onze tip
Stel de ventilatorcurve in de BIOS zo in dat de ventilatoren bij lage temperaturen rustig draaien en pas bij belasting opschalen. Zo heeft u een stille pc tijdens dagelijks gebruik en volle koeling wanneer het nodig is. Twijfelt u welke koeler past, neem dan contact op met onze hardware specialisten.
Veelgestelde vragen over processorkoelers
Is waterkoeling beter dan luchtkoeling?
Niet altijd. Een goede luchtkoeler koelt de meeste processors even goed. Waterkoeling loont vooral bij de krachtigste processors, langdurige zware belasting of een kast met weinig ruimte rond de socket.
Hoe warm mag mijn processor worden?
Dat verschilt per model; de fabrikant noemt een maximale temperatuur. Moderne processors verlagen zelf hun snelheid als ze te warm worden. Komt uw processor bij normaal gebruik vaak in de buurt van dat maximum, dan is betere koeling verstandig.
Hoe vaak moet ik koelpasta vervangen?
Meestal alleen als u de koeler eraf haalt, of als de temperaturen na lange tijd merkbaar hoger liggen dan toen de pc nieuw was.
Kan een AIO-waterkoeler gaan lekken?
Een AIO is een gesloten circuit dat u niet hoeft bij te vullen. Lekkage is zeldzaam, maar niet onmogelijk. Controleer bij het inbouwen of de slangen nergens knikken of tegen scherpe randen aan liggen.
Past mijn koeler op socket AM5?
Kijk in de specificaties van de koeler welke sockets het meegeleverde montagemateriaal ondersteunt. Veel koelers voor AM4 passen ook op AM5, maar controleer dat altijd per model.
Wat betekent TDP bij een processor?
TDP staat voor thermal design power: een indicatie van hoeveel warmte een processor produceert en de koeler moet afvoeren. Bij volle belasting kan het werkelijke verbruik hoger liggen, dus houd marge aan.