Moederbord kiezen: socket, chipset en formaat uitgelegd
Het moederbord verbindt alle onderdelen van uw pc met elkaar en bepaalt daarmee welke processor, welk geheugen en hoeveel opslag u kunt gebruiken. Een verkeerde keuze merkt u vaak pas bij het in elkaar zetten, of later bij een upgrade die niet blijkt te passen. Wie weet waar hij op moet letten, kiest een bord dat nu goed werkt en later ruimte biedt om uit te breiden. Hieronder lopen we de belangrijkste punten met u door. Het assortiment vindt u bij moederborden.
Begin bij de socket
De socket is de voet waarin de processor komt. Processor en moederbord moeten dezelfde socket hebben, anders past de processor er letterlijk niet in. Recente AMD Ryzen-processors gebruiken AM5, oudere Ryzen-modellen AM4. Bij Intel ziet u onder meer LGA 1700 en LGA 1851. Kies daarom eerst de processor en zoek daarna een bord met dezelfde socket. Twijfelt u nog over de rest van het systeem, lees dan onze uitleg over game pc onderdelen kiezen.
Wat zegt de chipset?
Binnen één socket bestaan verschillende chipsets. De chipset bepaalt welke extra’s een bord kan bieden: het aantal snelle usb-poorten, hoeveel M.2-sloten er zijn, of de processor overklokt kan worden en hoeveel PCIe-verbindingen beschikbaar zijn. Grofweg geldt: instapchipsets (bij AMD de A-serie, bij Intel de H-serie) zijn prima voor kantoorwerk en een eenvoudige gamepc. De middenklasse (bij beide merken de B-serie) is voor de meeste gamers de beste balans. De hoogste chipsets (AMD X-serie, Intel Z-serie) bieden de meeste aansluitingen en overklokmogelijkheden.
Let op de BIOS-versie
Verschijnt er een nieuwe generatie processors voor een bestaande socket, dan heeft een ouder moederbord soms eerst een BIOS-update nodig om die processor te herkennen. Veel borden hebben een knop waarmee u de BIOS vanaf een usb-stick bijwerkt, zelfs zonder geplaatste processor. Controleer bij twijfel de lijst met ondersteunde processors op de website van de fabrikant.
Formaat: ATX, Micro-ATX of Mini-ITX
Het formaat bepaalt hoe groot het bord is en dus welke behuizing u nodig hebt.
- ATX is het standaardformaat, met de meeste uitbreidingssloten en aansluitingen.
- Micro-ATX is korter, heeft minder PCIe-sloten en past in kleinere kasten. Voor een pc met één videokaart is dat zelden een bezwaar.
- Mini-ITX is heel compact, met meestal twee geheugensloten en één PCIe-slot. Ideaal voor een kleine pc, maar koeling en kabels vragen meer aandacht.
Hoe u daar een passende kast bij vindt, leest u in onze uitleg over een pc-behuizing kiezen.
Geheugen: DDR4 of DDR5
Een moederbord ondersteunt één type werkgeheugen. AM5-borden werken alleen met DDR5; voor Intel LGA 1700 bestaan zowel DDR4- als DDR5-borden, wat de productnaam vaak aangeeft met D4 of DDR4. Let ook op het aantal sloten: vier sloten laten meer ruimte voor een latere uitbreiding dan twee. Hoeveel geheugen u nodig hebt, leest u in ons artikel over de juiste hoeveelheid werkgeheugen.
Opslag en uitbreidingssloten
Tel hoeveel M.2-sloten het bord heeft en welke PCIe-generatie ze ondersteunen. Wilt u meerdere NVMe-SSD’s gebruiken, dan zijn twee of drie M.2-sloten handig. Lees de handleiding er wel op na: soms deelt een M.2-slot zijn verbinding met SATA-poorten of met een PCIe-slot, die dan uitgeschakeld worden zodra u de SSD plaatst. Het bovenste lange PCIe-slot is bedoeld voor de videokaart, omdat dat slot de meeste verbindingen met de processor heeft.
Achterpaneel en stroomvoorziening
Bekijk de aansluitingen aan de achterkant: genoeg usb-poorten, een snelle usb-c-poort, ethernet en eventueel ingebouwde wifi en bluetooth. Ingebouwde wifi scheelt een losse netwerkkaart als er geen kabel naar uw bureau loopt. Gebruikt u de ingebouwde graphics van de processor, controleer dan of er HDMI- of DisplayPort-uitgangen op zitten. Bij krachtige processors speelt ook de stroomvoorziening rond de socket (de VRM) een rol: borden met stevige koelblokken op die plek houden de processor ook bij langdurige belasting stabiel.
Onze tip
Maak eerst een lijstje van wat u echt gebruikt: het aantal SSD’s, wifi of kabel, het aantal usb-apparaten. Kies daarna het eenvoudigste moederbord dat dat allemaal biedt en besteed het verschil liever aan een betere processor of videokaart. Met onze PC Builder ziet u welke onderdelen bij elkaar passen, en in ons stappenplan voor het zelf bouwen leest u hoe u het bord installeert.
Veelgestelde vragen over moederborden
Welk moederbord past bij mijn processor?
Een moederbord met dezelfde socket en een chipset die die processor ondersteunt. De fabrikant van het moederbord publiceert per bord een lijst met ondersteunde processors; daar ziet u ook of een BIOS-update nodig is.
Heb ik een duur moederbord nodig om te gamen?
Meestal niet. Een bord uit de middenklasse biedt genoeg voor een gamepc met één videokaart. Een duurder bord loont vooral als u wilt overklokken of veel snelle aansluitingen en M.2-sloten nodig hebt.
Kan ik DDR4-geheugen op een DDR5-moederbord gebruiken?
Nee. De geheugensloten van DDR4 en DDR5 hebben een inkeping op een andere plek, zodat het verkeerde type er niet in past. Kijk daarom vooraf welk geheugentype uw bord ondersteunt.
Wat is het verschil tussen ATX en Micro-ATX?
Een Micro-ATX-bord is korter en heeft minder uitbreidingssloten. Processor en geheugen presteren er net zo goed op; u levert vooral in op het aantal PCIe-sloten en soms op aansluitingen.
Moet ik de BIOS van mijn moederbord bijwerken?
Alleen als dat nodig is, bijvoorbeeld voor een nieuwere processor of om een bekend probleem op te lossen. Volg daarbij precies de instructies van de fabrikant en schakel de pc niet uit tijdens het bijwerken.
Heeft elk moederbord ingebouwde wifi?
Nee. Borden met ingebouwde wifi hebben meestal WiFi of AX in de productnaam. Zonder wifi kunt u later een losse netwerkkaart of een usb-adapter toevoegen.